Kermis Edam 2026

De geschiedenis van de kermis in Edam is rijker dan de huidige omvang van het evenement misschien doet vermoeden. Waar de Edammer kermis tegenwoordig kleiner is dan de kermis in het nabijgelegen Volendam, was dat vroeger anders. In het verleden had de kermis van Edam een duidelijke regionale betekenis en nam het feest een groot deel van de stad in beslag.

De historie van de Edammer kermis laat zien hoe belangrijk de kermis ooit was voor de stad, de inwoners en de rondreizende kermisfamilies. Het evenement duurde vroeger meerdere dagen, trok bezoekers uit de omgeving en was nauw verbonden met het water, de handel en het sociale leven in Edam.

Een grote kermis in de oude binnenstad

Vóór de Eerste Wereldoorlog was de kermis in Edam aanzienlijk groter dan nu. De kramen en attracties stonden niet alleen op bekende plekken als de Kaasmarkt en het Damplein, maar ook op onder meer de Beestenmarkt, het Doelland, de Batumburgerstraat en delen van de Voorhaven.

De kermis verspreidde zich daarmee over meerdere straten en pleinen in de stad. Dat gaf Edam tijdens de kermisdagen een heel ander aanzien. De binnenstad veranderde tijdelijk in een feestelijk gebied met attracties, kramen, muziek en bezoekers uit de wijde omgeving.

Zeven dagen feest

De Edammer kermis duurde vroeger maar liefst zeven dagen. Daarmee was het een groot jaarlijks evenement, veel langer dan de latere edities. Traditioneel werd het begin van de kermis aangekondigd met het luiden van de klok van het stadhuis. Dat gaf de start van de kermis een officieel en herkenbaar karakter.

Na de Eerste Wereldoorlog werd de duur van het feest ingekort. De kermis ging van zeven dagen terug naar vier dagen. Toch bleef het evenement voor Edam een belangrijk moment in het jaar, waar inwoners en bezoekers naar uitkeken.

Kermisvervoer over het water

Net als in Volendam speelde het water een grote rol bij de komst van de kermis. Attracties en kramen werden per schuit naar Edam vervoerd. Daarna moesten de boten met mankracht de stad in worden getrokken. Dat was zwaar werk, maar het hoorde bij de voorbereiding van de kermis.

Voor de jeugd van Edam was die aanloop naar de kermis een belevenis op zich. Kinderen hielpen graag mee en keken uit naar het moment waarop de attracties arriveerden. Eén week voor de kermis trokken kinderen zingend door de straten, in de hoop wat kermisgeld te krijgen om tijdens het feest te kunnen besteden.

Edam als thuisbasis van kermisfamilies

Niet alle kermisexploitanten kwamen van buiten de stad. Edam was zelf ook de woonplaats van verschillende bekende kermisfamilies. Daardoor was de band tussen Edam en de kermis sterker dan alleen het jaarlijkse evenement. De kermis hoorde ook bij families die er woonden, werkten en hun attracties van generatie op generatie exploiteerden.

Een bekende naam uit de Edammer kermisgeschiedenis is de familie Schildmeyer. Deze familie bezat een beroemde stoomcarrousel en woonde aan de donkere kant van de Voorhaven. Voor veel kinderen was het een bijzonder moment wanneer de carrousel vóór de kermis alvast werd opgebouwd aan de Oosterkade, waar toen nog geen huizen stonden.

De stoomcarrousel op de Kaasmarkt

Tijdens de kermis had de stoomcarrousel van de familie Schildmeyer een vaste plek op de Kaasmarkt. Zo’n carrousel was in die tijd een indrukwekkende attractie. De combinatie van beweging, muziek, stoomtechniek en versiering maakte grote indruk op bezoekers.

Ook andere attracties hadden een vertrouwde plaats in Edam. De zweefmolen van de gebroeders Dirksz, die aan het Bagijnenland woonden, stond eveneens regelmatig op de Kaasmarkt. Zulke attracties gaven de kermis een herkenbaar gezicht en bleven bij generaties bezoekers in het geheugen hangen.

Bekende Edammer kermisnamen

Naast de families Schildmeyer en Dirksz kende Edam nog meer kermisfamilies en exploitanten. Namen als Vallentgoed, Rijnierse, Jan de Jong, Manus Regter, Gerard Regter en Truus Koppejan horen bij de kermishistorie van de stad.

Deze families stonden met uiteenlopende zaken op de kermis. Denk aan een Balancoir Américain, draaimolen, reizende bioscoop, Cake Walk en nougatkraam. Daarmee bood de Edammer kermis een breed aanbod van attracties, kijkvermaak en lekkernijen.

Van grote regionale kermis naar kleiner stadsfeest

Dat de kermis in Edam tegenwoordig kleiner is dan vroeger, heeft verschillende oorzaken. De historische binnenstad heeft minder ruime straten en pleinen dan bijvoorbeeld Volendam. Bovendien zijn moderne attracties en kramen veel groter dan de kermiszaken van vroeger.

Ook het verkeer en de strengere veiligheidseisen hebben invloed op de beschikbare ruimte. Waar vroeger attracties eenvoudiger in straten en op pleinen konden worden geplaatst, vraagt een moderne kermis om meer ruimte, duidelijke looproutes en veilige opstellingen.

De Edammer kermis vandaag

Hoewel de Edammer kermis niet meer de omvang heeft van vroeger, blijft het evenement een waardevolle traditie. De kermis wordt nog altijd gewaardeerd door bezoekers én door kermisexploitanten. Dat laat zien dat een kermis niet alleen groot hoeft te zijn om betekenis te hebben.

De geschiedenis van de kermis in Edam vertelt het verhaal van een stad waar de kermis ooit zeven dagen duurde, via het water werd aangevoerd en gedragen werd door bekende kermisfamilies. Die historie geeft de Edammer kermis ook vandaag nog extra karakter.