Laatste update:ma 18 mei 2026 13:50u18-05-2026 13:50u
Vakmanschap, traditie & ondernemerschap
De kermisbranche
Voor bezoekers lijkt de kermisTijdelijk evenement met attracties, spellen en verkoopzaken. Meer info vooral een tijdelijk feest: attracties worden opgebouwd, de lampen gaan aan, muziek klinkt over het plein en na een paar dagen reist alles weer verder. Achter de kermis zit een uitgebreid netwerk van ondernemers, organisatoren en vakmensen dat voor bezoekers meestal onzichtbaar blijft. Van exploitantOndernemer die een attractie, spel of verkoopzaak op de kermis exploiteert. Meer info tot gemeente en van leverancier tot vakblad: de kermis kan alleen functioneren doordat veel verschillende partijen op elkaar zijn ingespeeld. Denk aan familiebedrijven, organisatoren, gemeenten, toeleveranciers, monteurs, transporteurs, vakbladen, brancheorganisaties en vele andere betrokkenen.
De kermisbranche is een bijzondere wereld. Het is ondernemerschap op wielen, met een sterk reizend karakter en een lange traditie. Veel kermisbedrijven gaan van generatie op generatie over. Kinderen groeien vaak op tussen de attracties, leren het vak in de praktijk en nemen later zelf een zaak over of starten met een eigen attractie.
Tegelijk is de moderne kermisbranche professioneel, technisch en sterk gereguleerd. Achter iedere attractie schuilt kennis van veiligheid, transportTransport van attracties en materiaal tussen kermissen. Meer info, elektra, onderhoud, vergunningen, publieksbegeleiding en bedrijfsvoering. De kermis is dus niet alleen nostalgie en vermaak, maar ook een volwassen sector waarin vakmanschap en verantwoordelijkheid centraal staan.
01
Een complete branche achter het feest
Voor het publiek begint en eindigt de kermis bij de attractie. Maar elke verlichte gevel, elk muziekje en elke oliebolGefrituurde deegbol die populair is op kermissen en rond oud en nieuw. Meer info is het resultaat van een uitgebreid netwerk. De kermisbranche bestaat uit mensen en bedrijven die elkaar al jarenlang kennen en die jaar in jaar uit afhankelijk zijn van elkaars vakmanschap.
Kermisfamilies die het vak van generatie op generatie doorgeven
Gemeenten en organisatoren die ruimte en kaders bieden
Toeleveranciers en monteurs die de techniek leveren en onderhouden
Vakbladen en bonden die de branche informeren en vertegenwoordigen
02
Kermisexploitanten: de dragers van de kermis
De kern van de kermiswereld wordt gevormd door de kermisexploitanten. Zij exploiteren de attracties, spelzaken en verkoopzaken die samen de kermis vormen. Denk aan grootvermaakCategorie voor grotere attracties op de kermis. Meer info, kinderattractiesCategorie voor attracties gericht op kinderen. Meer info, autoscooters, draaimolens, behendigheidsspellen, schietsalons, oliebollenkramen, suikerspinnen, poffertjeszaken en vele andere kermiszaken.
Veel exploitanten zijn familiebedrijven. Het kermisvak wordt vaak binnen het gezin geleerd en doorgegeven. Kinderen helpen mee, groeien op met het ritme van opbouwen, draaien, afbreken en doorreizen, en raken vertrouwd met de technische en sociale kanten van het beroep.
Een kermisbedrijf runnen vraagt veel meer dan alleen een attractie bedienen. Exploitanten moeten hun zaak onderhouden, vervoeren, opbouwen, aansluiten, keuren, verzekeren en veilig exploiteren. Daarnaast moeten zij inschrijven op kermissen, contact onderhouden met gemeenten en organisatoren, personeel regelen, administratie bijhouden en inspelen op veranderende wensen van bezoekers.
"Een kermisbedrijf runnen is veel meer dan een knop omdraaien. Het is een vak waarin techniek, veiligheid, ondernemerschap en gastvrijheid bij elkaar komen."
03
Een reizende branche
Het reizende karakter maakt de kermisbranche uniek. Waar veel ondernemers één vaste bedrijfslocatie hebben, reist een kermisexploitant van plaatsToegewezen locatie voor een attractie of zaak op de kermis. Meer info naar plaats. Het seizoen volgt vaak een vaste route, met kermissen die jaarlijks rond dezelfde periode plaatsvinden.
Winterperiode
Onderhoud, opknappen en vernieuwen van attracties. In deze periode vinden ook veel inschrijvingen en verpachtingen plaats: exploitanten melden zich aan voor de standplaatsen op kermissen.
Voorjaar
Het echte reisseizoen begint. Eerste kermissen worden opgebouwd, families pakken hun routes weer op en de attracties komen terug op het plein.
Hoogseizoen
Intensief werk: opbouwen, een paar dagen of weken exploiteren, afbreken en doorreizen naar de volgende kermis. Planning, vakkennis en fysieke inzet zijn dan onmisbaar.
Najaar & winter
Najaarskermissen, kerstmarkten en oliebollenkramen op winterstandplaatsen. Daarna terug naar opslag en werkplaats — en weer voorbereiden op het nieuwe seizoen.
De kermiswereld is daarmee een branche waarin werk en leven sterk met elkaar verbonden zijn. Voor veel families is de kermis geen baan met vaste werktijden, maar een manier van leven die het hele jaar door doorgaat.
04
Gemeenten en organisatoren
Kermissen worden in Nederland op verschillende manieren georganiseerd. Veel gemeenten organiseren hun kermis zelf. Zij hebben dan bijvoorbeeld een marktmeesterGemeentelijke toezichthouder die de kermis op locatie begeleidt. Meer info, kermismeester of evenementenafdeling die verantwoordelijk is voor de samenstelling, vergunningen, indeling en praktische uitvoering.
Daarnaast zijn er particuliere kermisorganisatoren en organisatiebedrijven. Deze bedrijven organiseren kermissen in opdracht van gemeenten of andere partijen. Vaak komen deze organisatoren zelf voort uit de kermiswereld of hebben zij daar een sterke band mee.
In sommige plaatsen ligt de organisatie bij lokale stichtingen, verenigingen of vrijwilligersgroepen. Zij combineren de kermis bijvoorbeeld met een jaarmarktJaarlijks terugkerend markt- of feestevenement. Meer info, dorpsfeestRegionale benaming voor een kermis of volksfeest. Meer info, feesttent, harddraverij, braderie of andere lokale activiteiten. Juist bij kleinere kermissen spelen vrijwilligers en plaatselijke organisaties vaak een belangrijke rol.
De organisatie van een kermis vraagt veel voorbereiding. Er moet een terrein beschikbaar zijn, er zijn vergunningen nodig, er moet stroom en water geregeld worden, de veiligheid moet worden beoordeeld en de opstelling moet kloppen. Ook zaken als bereikbaarheid, geluid, schoonmaak, beveiliging, promotie en communicatie met omwonenden spelen mee.
05
Brancheorganisaties binnen de kermiswereld
Belangenorganisaties zijn voor de Nederlandse kermissector onmisbaar, omdat zij de stem van ondernemers bundelen richting overheid, gemeenten en andere partijen. Zij ondersteunen ondernemers, brengen praktijkervaring in bij beleid en regelgeving en treden op als gesprekspartner wanneer besluiten gevolgen hebben voor de kermispraktijk. In Nederland zijn vooral BOVAK en de Nederlandse Kermisbond bekende namen binnen de belangenbehartiging van kermisondernemers.
BOVAK
Nationale Bond van Kermisbedrijfhouders
BOVAK behartigt de belangen van kermisbedrijfhouders en richt zich op onderwerpen die belangrijk zijn voor een gezonde toekomst van de sector. Daarbij brengt de bond de praktijk van exploitanten onder de aandacht bij onder meer gemeenten, overheden en betrokken instanties.
Uit de statuten en het huishoudelijk reglement blijkt dat de BOVAK zich onder meer richt op het bevorderen van de uitoefening van het kermisbedrijf in Nederland en binnen Europa, het behartigen van sociale, economische, juridische en andere belangen van leden, en het bundelen van kennis en inzet voor een gezonde kermisbranche.
Ook samenwerking, deskundigheid en vertegenwoordiging richting overheid en andere instanties zijn belangrijke onderdelen van het werk van de bond. Daarmee is de BOVAK niet alleen een belangenorganisatie, maar ook een partij die zich inzet voor de professionaliteit en continuïteit van de kermissector.
Ook de Nederlandse Kermisbond, vaak afgekort als NKB, is een bekende belangenorganisatie binnen de Nederlandse kermiswereld. De NKB fungeert als verbindende partij tussen de kermispraktijk en partijen die met organisatie, beleid of uitvoering te maken hebben.
De NKB heeft een lange geschiedenis. De organisatie komt voort uit de Rooms-Katholieke Vereniging van Kermisvakgenoten, die in 1922 werd opgericht. In 1966 werd deze vereniging omgevormd tot de meer algemene Nederlandse Kermisbond. Daarmee verdween de Rooms-Katholieke aanduiding uit de naam en kreeg de bond een bredere positie binnen de branche.
De bond zet zich breed in voor het behoud en de ontwikkeling van de kermis als ondernemerschap, traditie en publieksevenement. Daarbij gaat het onder meer om ondernemerschap, behoud van geschikte kermisterreinen, aandacht voor regelgeving en het belang van kermis als traditie in dorpen en steden.
Wie een kermis organiseert of exploiteert, krijgt met veel regels en voorschriften te maken. Elke attractie moet aantoonbaar veilig kunnen draaien, van transport en opbouw tot exploitatie en afbouw. Ook voor spelzaken, verkoopzaken, voedselveiligheid, geluid, brandveiligheid, elektra, transport en publieksstromen gelden regels.
Voor bezoekers is dat vaak niet zichtbaar, maar achter de schermen speelt veiligheid een grote rol. Attracties worden gecontroleerd en onderhouden, exploitanten moeten kunnen aantonen dat hun zaken aan de eisen voldoen en organisatoren moeten zorgen voor een veilige indeling van het terrein.
De praktijk van een tijdelijk reizend evenement past niet altijd eenvoudig binnen algemene regels die voor vaste locaties zijn bedacht. Een kermisterrein is geen vast gebouw, maar een tijdelijk opgebouwd evenement in de openbare ruimte. Daardoor kunnen algemene regels soms knellen met de praktijk van de kermis. Brancheorganisaties spelen daarom een rol in het uitleggen van de praktijk aan gemeenten, overheden en beleidsmakers.
07
Kermis hoort in dorpen en steden
Een belangrijk thema binnen de kermisbranche is het behoud van geschikte locaties. De kermis hoort traditioneel in het hart van dorpen, steden en wijken. Juist daar is de kermis zichtbaar, toegankelijk en verbonden met de gemeenschap.
Door ruimtedruk, woningbouw, herinrichting van pleinen, parkeerbeleid, geluidsregels en andere ontwikkelingen komt die positie soms onder druk te staan. Kermissen worden dan verplaatst, verkleind of krijgen te maken met hogere kosten.
Voor de branche is het behoud van kermisterreinen daarom van groot belang. Een kermis aan de rand van een stad heeft vaak een andere uitstraling en minder vanzelfsprekende binding met het centrum dan een kermis op een historisch plein of bij een dorpskern. De locatie bepaalt voor een groot deel de sfeer, bereikbaarheid en aantrekkingskracht.
08
Toeleveranciers en dienstverleners
De kermisbranche bestaat niet alleen uit exploitanten en organisatoren. Rondom de kermis is een brede groep toeleveranciers en dienstverleners actief.
Fabrikanten & bouwers van attracties
Transportbedrijven
Elektrotechnische bedrijven
Keuringsinstanties
Decorateurs & ontwerpers
Leveranciers van pluche en prijzen
Producenten van popcorn, suikerspinLuchtige lekkernij van gesponnen suiker. Meer info & oliebollenmix
Reclame- & promotiebedrijven
Verzekeraars
Administratieve dienstverleners
Technische specialisten & monteurs
Deze bedrijven vormen samen de infrastructuur achter de kermis. Zonder onderhoud, onderdelen, decoratie, keuringen, transport, stroomvoorziening en toelevering kan een kermis niet functioneren. De branche is daardoor veel groter dan alleen de attracties die bezoekers op het plein zien staan.
09
Vakbladen in de kermisbranche
Binnen de kermisbranche spelen vakbladen een belangrijke rol. Zij houden exploitanten, organisatoren, gemeenten, leveranciers en andere betrokkenen op de hoogte van nieuws, ontwikkelingen, regelgeving, kermisdata, aanbestedingen, interviews, reportages en verhalen uit de branche.
De Kermis Carrousel
Digitaal · onafhankelijk
De Kermis CarrouselKlassieke attractie waarbij zitplaatsen in een cirkel ronddraaien. Meer info is een onafhankelijk digitaal vakblad voor kermisbedrijfshouders en aan de kermis gerelateerde toeleverings- en dienstverlenende bedrijven. Het blad is gratis toegankelijk voor de doelgroep en richt zich op brede informatievoorziening binnen de branche. Omdat het digitaal verschijnt, kan het snel inspelen op actuele ontwikkelingen. Het besteedt aandacht aan nieuws, juridische zaken, reportages, interviews, kermisdata, foto's, historie en ontwikkelingen binnen de kermiswereld.
Dé Kermisgids is een bekend vakblad dat iedere twee weken verschijnt en zich vooral richt op kermisexploitanten en andere betrokkenen in de kermiswereld. Het blad bevat onder meer kermisnieuws, verslagen, interviews, praktische tips, historische verhalen en advertenties. In de wintermaanden spelen verpachtingsadvertenties een belangrijke rol, omdat exploitanten zich op basis daarvan kunnen inschrijven voor kermissen.
Ook De Komeet is een bekende naam binnen de kermisbranche. Kermisvakblad De Komeet wordt al sinds 1901 uitgegeven. Vanaf 2024 verschijnt het magazine vier keer per jaar en wordt het verzonden naar leden en naar Nederlandse gemeenten. Daarnaast ontvangen leden tweewekelijks per e-mail de E-Komeet met nieuws over de kermis.
Samen zorgen deze vakbladen ervoor dat de kermiswereld met elkaar verbonden blijft. Ze informeren, documenteren en geven de branche een eigen stem.
10
Wereld Kermismaand
De kermiswereld is niet alleen nationaal, maar ook internationaal verbonden. Een mooi voorbeeld daarvan is World Fun Fair Month, in Nederland ook wel Wereld Kermismaand genoemd. Deze internationale bewustwordingsmaand vindt plaats in september en is bedoeld om wereldwijd aandacht te vragen voor de kermisbranche en de gemeenschap van showmen en kermisexploitanten.
World Fun Fair Month werd in 2021 officieel geregistreerd. Het initiatief wil laten zien dat kermissen overal ter wereld met vergelijkbare waarden en uitdagingen te maken hebben. Denk aan ondernemerschap, familiebedrijven, reizend bestaan, traditie, techniek, gemeenschapsgevoel en het belang van positieve beeldvorming.
Tijdens Wereld Kermismaand worden kermissen, gemeenten, scholen, organisaties, liefhebbers, fotografen en andere betrokkenen aangemoedigd om de kermisbranche zichtbaar te maken. Het doel is om de kermis niet alleen te presenteren als amusement, maar ook als cultuur, gemeenschap en vakgebied.
De maand benadrukt dat kermissen in Europa en daarbuiten veel meer zijn dan tijdelijke attractieparken. Ze zijn plekken waar mensen samenkomen, waar traditie en innovatie elkaar ontmoeten en waar lokale economieën, familiebedrijven en gemeenschappen met elkaar verbonden zijn.
World Fun Fair Month — Wereld KermismaandInternationale promotievideo voor World Fun Fair Month, sinds 2021 dé maand waarin wereldwijd aandacht wordt gevraagd voor de kermisbranche en haar gemeenschap.
11
Traditie en innovatie
De sector staat nooit stil. Nieuwe technieken zorgen voor andere attracties, efficiëntere opbouw, betere verlichting en strengere veiligheidsmogelijkheden. Verlichting, geluid, besturing, transport en opbouwtechniek zijn de afgelopen decennia sterk veranderd.
Tegelijk blijven traditionele elementen belangrijk. De draaimolen, autoscooterAttractie waarbij bezoekers in elektrische botsauto’s rijden. Meer info, schietsalonKermisspel waarbij bezoekers op doelen schieten. Meer info, grijpkraanSpelautomaat waarbij een grijper prijzen probeert op te pakken. Meer info, oliebollenkraam, suikerspin en poffertjeszaak blijven herkenbare onderdelen van het kermisbeeld. De kracht van de kermis zit juist in het samengaan van herkenbare klassiekers en voortdurende vernieuwing.
Een moderne kermis kan bestaan uit hightech attracties met LED-verlichting en computergestuurde bewegingen, naast klassieke kinderzaken, familiezaken en ambachtelijke lekkernijen. Daarmee spreekt de kermis verschillende generaties tegelijk aan.
12
Economische betekenis
Naast de culturele en sociale waarde heeft de kermis ook een duidelijke economische functie. Van exploitanten en personeel tot leveranciers, monteurs en organisatoren: rond elke kermis is veel werkgelegenheid verbonden. Daarnaast trekken kermissen bezoekers naar dorpen en steden, wat ook horeca, winkels, hotels en andere lokale ondernemers kan helpen.
Een kermis is vaak een laagdrempelig evenement waarvoor geen entree wordt betaald. Bezoekers kunnen zelf bepalen hoeveel zij besteden. Dat maakt de kermis toegankelijk voor een breed publiek en tegelijkertijd economisch interessant voor de plaats waar zij wordt georganiseerd.
Voor gemeenten kan de kermis bovendien een manier zijn om levendigheid in het centrum te brengen. Een kermis brengt loop naar het centrum en maakt van een plein of straat tijdelijk een levendige ontmoetingsplek, met sfeer, ontmoeting en activiteit.
13
Een branche met een sociaal gezicht
De kermiswereld heeft een sterk sociaal karakter. Omdat veel exploitanten elkaar al generaties kennen en elkaar door het hele land tegenkomen, is er een hechte gemeenschap ontstaan. Families reizen langs dezelfde routes, ontmoeten elkaar op verschillende kermissen en delen een manier van leven die voor buitenstaanders niet altijd zichtbaar is.
Ook het publiek maakt deel uit van die sociale waarde. Voor veel bezoekers is de kermis een vast moment in het jaar. Families spreken af, oud-inwoners keren terug naar hun geboorteplaats, kinderen beleven hun eerste ritjes en jongeren ontmoeten elkaar op het kermisterrein.
De kermis verbindt daarmee ondernemers, bezoekers en gemeenschappen. Dat sociale karakter is een van de redenen waarom de kermis wordt gezien als immaterieel cultureel erfgoedCultureel erfgoed bestaande uit levende tradities, gebruiken en vakmanschap. Meer info.
14
Een professionele branche met historische wortels
De kermisbranche is diep geworteld in de geschiedenis, maar staat tegelijk midden in de moderne tijd. De sector combineert familiebedrijven met techniek, traditie met innovatie en lokale feestcultuur met professionele organisatie.
Geen enkele kermis ontstaat vanzelf: achter de schermen werken ondernemers, overheden, leveranciers en organisatoren aan dezelfde tijdelijke productie. Exploitanten brengen de attracties, organisatoren en gemeenten maken het mogelijk, toeleveranciers ondersteunen de techniek en vakbladen houden de branche verbonden en geïnformeerd.
"Voor bezoekers duurt een kermis misschien maar een paar dagen. Voor de kermiswereld zelf is het een jaar rond werken, plannen, reizen, onderhouden en ondernemen."
15
De kermiswereld blijft draaien
De kermissector laat zich moeilijk met één woord omschrijven: het is familiebedrijf, techniek, handel, cultuur en reizend ondernemerschap ineen. Juist omdat de kermis zo oud is, moet de sector blijven vernieuwen om aantrekkelijk en haalbaar te blijven.
De toekomst van de kermis hangt af van een samenspel: ondernemers die blijven investeren, gemeenten die plek bieden, organisatoren die hun vak verstaan en bezoekers die de kermis blijven omarmen.
Wat voor bezoekers voelt als een spontaan feest, is voor de branche het resultaat van maanden plannen, reizen, bouwen, onderhouden en ondernemen. De kermis is niet alleen een feest voor bezoekers, maar ook een wereld op zichzelf: een wereld van vakmanschap, familie, vrijheid, techniek en verbondenheid.
