Kermis Winschoten 2026 Allerheiligenkermis/Adrillenkermis

De geschiedenis van de Adrillenmarkt in Winschoten, ook bekend als de Allerheiligenmarkt, gaat terug tot het begin van de negentiende eeuw. Het jaar 1816 wordt doorgaans als officieel beginjaar aangehouden, omdat de gemeente toen nieuwe regels voor de markten vastlegde. Wanneer de eerste Allerheiligenmarkt daadwerkelijk werd gehouden, is echter niet helemaal duidelijk. Uit historische documenten blijkt dat de novembermarkt in ieder geval in 1833 al bestond.

De naam Adrillen is afgeleid van Allerheiligen, dat op 1 november wordt gevierd. In het Gronings raakte deze benaming ingeburgerd voor de grote jaarmarkt op de eerste maandag van november. De naam Adrillen duikt in historische bronnen overigens pas rond 1880 op.

Van veemarkt tot belangrijk handelscentrum

In de negentiende eeuw was de Allerheiligenmarkt vooral een belangrijke handels- en veemarkt. Boeren en kooplieden uit de wijde omgeving kwamen naar Winschoten om koeien, paarden, schapen, geiten en varkens te verhandelen. Daarnaast waren er talrijke kramen met kleding, huishoudelijke artikelen en andere gebruiksgoederen.

Door de verbetering van wegen en de groei van Winschoten nam het belang van de markt sterk toe. Rond 1850 had de Allerheiligenmarkt al een stevige regionale reputatie opgebouwd. In 1891 werden er maar liefst 2.170 dieren te koop aangeboden.

Uitbetalingsdag voor boerenknechten en dienstmeiden

De markt had vroeger ook een belangrijke sociale betekenis. Rond Allerheiligen kregen boerenknechten en dienstmeiden vaak hun loon over de afgelopen zomer uitbetaald. Met dat geld konden zij inkopen doen voor de winter, maar er was ook ruimte voor ontspanning en gezelligheid na maanden hard werken.

Voor veel mensen was Adrillen bovendien een gelegenheid om familie, vrienden en oude bekenden terug te zien. De jaarmarkt groeide daardoor uit tot een belangrijk ontmoetingsmoment voor inwoners van Winschoten en de omliggende dorpen. Die sociale functie is door de jaren heen altijd blijven bestaan.

De opkomst van de Adrillenkermis

In de twintigste eeuw veranderde het karakter van de Allerheiligenmarkt geleidelijk. De veehandel verloor aan betekenis, terwijl de verkoop van andere goederen en het feestelijke programma steeds belangrijker werden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg de markt het zwaar te verduren. In 1943 bleef slechts een kleine markt over en in 1944 ging Adrillen helemaal niet door. Na de oorlog keerde de drukte terug.

Een belangrijke verandering volgde in 1968, toen de kermis officieel aan Adrillen werd toegevoegd. Daarmee kreeg het traditionele marktfeest een extra publiekstrekker. In 1976 kwam daar ook een hobbymarkt bij, waardoor het evenement verder uitgroeide tot een veelzijdig volksfeest.

De veehandel bleef nog lange tijd onderdeel van Adrillen, maar het aantal aangevoerde dieren nam steeds verder af. Uiteindelijk werd de traditionele veemarkt in 2012 definitief afgeschaft.

Adrillen en Lutje Adrillen

In de jaren vijftig en zestig kende Winschoten soms wel vier of vijf marktdagen in november. Door veranderende handelsgewoonten en een teruglopend aanbod werden deze geleidelijk teruggebracht. Sinds 1973 bleven twee vaste marktdagen over: de grote Adrillenmarkt op de eerste maandag van november en Lutje Adrillen op de tweede maandag. 'Lutje' betekent klein in het Gronings en verwijst naar de kleinere tweede markt.

Een eeuwenoude traditie in een modern jasje

Tegenwoordig is Adrillen uitgegroeid tot een van de bekendste jaarmarkten van Groningen. De binnenstad van Winschoten verandert tijdens het evenement in een groot markt- en feestterrein, met de kermis op het Marktplein, tientallen marktkramen, muziek, straattheater en allerlei activiteiten.

De officiële opening wordt traditioneel luister bijgezet met een kanonschot voor het gemeentehuis. Hoewel de koeien en paarden inmiddels uit het straatbeeld zijn verdwenen, is de oorspronkelijke betekenis van Adrillen grotendeels behouden gebleven: een dag waarop mensen uit de hele regio samenkomen om te winkelen, elkaar te ontmoeten en feest te vieren.

De historie van de Adrillenkermis en Allerheiligenmarkt laat zien hoe een negentiende-eeuwse handelsmarkt zich ontwikkelde tot een geliefd volksfeest. De combinatie van markttraditie, kermisattracties en Groningse gezelligheid maakt Adrillen nog altijd tot een bijzonder evenement in Winschoten.